Pałac w Wilanowie

Pałac w Wilanowie- krótki przewodnik

Pałac w Wilanowie zalicza się niewątpliwie do największych atrakcji turystycznych stolicy. Poznaj zespół pałacowo-parkowy.

Opis Pałacu w Wilanowie

Zespół pałacowo-parkowy w Wilanowie stanowi zamknięcie ciągu monarszych siedzib, wznoszonych na krawędzi malowniczej skarpy wiślanej. Letnia rezydencja króla Jana III Sobieskiego podporządkowana jest osi głównej, wyznaczającej charakterystyczny barokowy układ z pałacem leżącym między reprezentacyjnym dziedzińcem a regularnym ogrodem.

Zespołem pałacowo-parkowym zarządza obecnie Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Zespół jest udostępniony do zwiedzania.

Historia Pałacu w Wilanowie

  • w latach 1681-1696 powstaje dla króla Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery podmiejska rezydencja magnacka. Autorem projektu był Augustyn Locci.
  • 1692–1696 centralna część pałacu otrzymała drugie piętro, a wieże pałacowe zwieńczono miedzianymi hełmami.
  • w roku 1696, po śmierci króla Jana III Sobieskiego pałac, zgodnie z układem podpisanym w 1699 przez trzech jego synów, stał się sukcesją Aleksandra i Konstantego
  • w roku 1720 Konstanty Sobieski sprzedał pałac Elżbiecie Sieniawskiej
  • w latach 1723–1729 dobudowano skrzydła boczne. Autorem projektu był Giovanni Spazzio
  • w 1729 r. po śmierci Elżbiety, dziedziczką została jej córka, Maria Zofia Denhoffowa, późniejsza żona wojewody ruskiego, księcia Augusta Aleksandra Czartoryskiego
  • Maria Zofia Denhoffowa oddaje pałac w dożywotnią dzierżawę (tj. do 1733) następcy Jana III, królowi Augustowi II Mocnemu
  • kolejną dziedziczką została Izabela Lubomirska, która wzbogaciła pałac w Wilanowie o wiele dzieł sztuki oraz wzniosła na terenie dziedzińca nowe budowle
  • w 1799 r. właścicielem został jej zięć, Stanisław Kostka Potocki. Z jego inicjatywy w 1805 w części pałacu powstało jedno z pierwszych publicznych muzeów w Polsce
  • w roku 1836 na terenie przedpałacowym Aleksander Stanisław Potocki wzniósł mauzoleum upamiętniające jego rodziców, zaprojektowane przez Henryka Marconiego
  • w roku 1892 pałac przeszedł do rąk Ksawerego Branickiego i pozostał w rodzie do 1945 r. Ostatnim właścicielem był Adam Branicki
  • 14 maja 1926, w trakcie przewrotu majowego, Stanisław Wojciechowski podpisał w pałacu rezygnację ze stanowiska Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
  • podczas II wojny światowej Niemcy i Węgrzy zagrabili ok. 80% wyposażenia wnętrz pałacu, zniszczono także ogród pałacowy
  • przejęty po wojnie na własność państwa, po gruntownych pracach konserwatorskich i rewaloryzacyjnych oraz rewindykacji znacznej części zbiorów wywiezionych przez Niemców, został udostępniony publiczności w 1962 roku
  • Od 1995 pałacem i zespołem pałacowo-parkowym zarządza Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie (do 2013 noszące nazwę Muzeum Pałac w Wilanowie).
  • w 2004 roku przeprowadzono renowację dzięki pomocy norweskiego wkładu finansowego w stowarzyszenie EEAGrants 

Architektura pałacu

Architektura pałacu stanowi efekt połączenia sztuki europejskiej ze staropolską tradycją budowy. Zachowany wystrój malarsko-rzeźbiarski elewacji i wnętrz pałacowych, który w nawiązaniu do symboliki antycznej głosi apoteozę rodu Sobieskich i gloryfikację sukcesów militarnych króla.

Wystrój sztukatorski i malarski pałacu jest dziełem takich twórców jak Józef Szymon Bellotti, Jerzy Siemiginowski-Eleuter, Michelangelo Palloni, Claude Callot, Jan Reisner (obraz plafonowy Jutrzenka w Gabinecie Zwierciadlanym), Johann Samuel Mock (obrazy Augusta II Mocnego w Gabinecie Holenderskim). Dekoracje w tarczach elewacji wykonał Francesco Fumo. Ornamentyka regencyjna (lata 20. i 30. XVIII w.) jest dziełem Pietro Innocente Comperetiego. Autorem rzeźby gabinetowej jest pochodzący z płd.-wsch. Polski (Puławy) z rodziny rzeźbiarzy działających dla Lubomirskich – Eliasz Hofmann.

Zwiedzając warto zwrócić uwagę na piękny, XVII-wieczny zegar słoneczny umieszczony na tylnej fasadzie pałacu. Składa się on z trzech tarcz trzymanych przez dostojnego Saturna. Zegar swoje powstanie zawdzięcza astronomicznym zainteresowaniom króla.

Zespół pałacowo-ogrodowy

Zespół pałacowo-ogrodowy przy pałacu wilanowskim stanowi integralną jego część i razem z nim tworzy kompletny kompleks. Podobnie jak pałac, również ogród był wielokrotnie modyfikowany i przekształcany przez kolejnych właścicieli.

Elementy Zespołu Pałacowo-Ogrodowego

1. Przedpole

Obszar przed pałacowym dziedzińcem składa się z czterech kwater obwiedzionych ceglano-ceramicznym murkiem i obsadzonych rzędami drzew.

Centralna szeroka aleja to początek biegnącej na zachód osi głównej, która w czasach króla Jana III przechodziła w 400-metrowy kanał wodny, rozmywający się w widoku na okoliczne pola i skarpę warszawską.

Pod koniec XVIII wieku kwatery przecięto trójpromienistym- układem alej, tzw. gęsią stopką, co było nawiązaniem do założeń francuskich. W kolejnych dwóch stuleciach kwatery uzupełniono o kilka istniejących do dziś budowli: symboliczny grobowiec – Mauzoleum Potockich oraz użytkowy Domek Dozorcy (obecnie kasa Muzeum), Domek Lanciego i Szenicówka (obecnie Villa Intrata).

Dziedziniec pałacowy poprzedza fosa z ceglanym murem oporowym oraz barokowa brama z kamiennymi figurami Marsa i Wenus symbolizującymi wojnę i zwycięstwo.

2. Pałacowy dziedziniec

Królewski dziedziniec podzielony był pierwotnie na dwie części: wjazdową o charakterze użytkowym oraz paradną, przylegającą bezpośrednio do pałacu. Rozdzielało je kamienne ogrodzenie z herbami rodu Sobieskich rozpięte pomiędzy skrzydłami pałacu.

W XIX wieku przestrzeń tę scalono i ozdobiono rozległym owalnym trawnikiem (gazonem) otoczonym drogą dojazdową. Wyjątkowymi ozdobami dziedzińca są wiekowe magnolie oraz pomnikowa lipa drobnolistna. Dodatkowym akcentem wskazującym na zmienność pór roku w pałacowych ogrodach jest rozległa rabata kwiatowa, gęsto obsadzona kolorowymi, pachnącymi roślinami.

Główne wejście do ogrodów wiedzie przez kamienną pergolę z bramą witającą gości łacińskim cytatem z Horacego: „Ducite solicitae quam iucunda oblivia vitae”. Tekst zachęca do zapomnienia o codziennych troskach życia i zażycia odpoczynku w ogrodzie.

3. Ogród północny

Obecne geometryczne założenie powstało w miejscu ogrodu fruktyfikującego, w którym król Jan III uprawiał drzewa owocowe, warzywa oraz zioła.

W XVIII wieku zastąpiono go ogrodem o charakterze ozdobnym. Do tej właśnie kompozycji nawiązuje współczesne założenie łączące elementy z XVIII i XIX wieku: regularny układ kwater obwiedzionych niskimi żywopłotami z bukszpanu i wypełnionymi ozdobnymi trawnikami, strzyżonymi w stożki cisami, klombami kwiatowymi oraz dekoracyjnymi ornamentami. Centralnym elementem ogrodu jest fontanna zwieńczona figurą mitycznego młodego trytona z rogiem.

Od północy ogród ograniczony jest szpalerem z grabu  z wnękami na kamienne ławy, od wschodu zaś metalową pergolą obsadzoną lipami i bluszczem pospolitym, będąca konstrukcją pod przyszłą rekonstrukcję bindaża Elżbiety Sieniawskiej.

W zachodniej części ogrodu znajduje się Gaj Akademosa, zaprojektowany w połowie XIX wieku jako miejsce zaciszne, służące do odpoczynku i rozmyślań. Za posągami Jana Kochanowskiego i Franciszka Karpińskiego, polskich poetów sławiących uroki życia na wisi, znajduje się owalny placyk otoczony półkolistą kamienną ławą, nawiązującą do „ławek szeptów”.

4. Ogród barokowy

Najstarsza część założenia w stylu barokowym podzielona jest na dwie części, taras górny i dolny, których kompozycja podporządkowana jest głównej osi biegnącej w kierunku wschodnim do Jeziora Wilanowskiego.

Obecny kształt tarasu górnego nawiązuje do XVII-wiecznego układu, którego projektantem był królewski architekt Augustyn Locci. Ogród na planie wydłużonego prostokąta posiada szesnaście kwater obwiedzionych żywopłotami z bukszpanu i ozdobionych bordiurami kwiatowymi, strzyżonymi w ostrosłupy grabami oraz ornamentami z bukszpanu, kolorowego kruszywa i tłuczonej cegły. Wśród uprawianych tu roślin znaleźć można gatunki typowe dla epoki baroku: peonie, sasanki, narcyzy, tulipany, dzwonki, astry, lilie i ostróżki. Dopełnieniem barokowej kompozycji są drzewka pomarańczowe oraz rośliny egzotyczne w dębowych donicach malowanych w biało-zielone pasy, wystawiane w okresie letnim.

W pierwotnym ogrodzie z XVII wieku znajdowały się również fontanny. Ponieważ nie ustalono ich wyglądu, zaznaczony jest jedynie ich zarys w formie ceglanych wzorów. Nie zachowały się również dawne złocone rzeźby i marmurowe wazy, które dziś zastępują barokowe statuy z piaskowca, sprowadzone tu w połowie XX wieku z pałacu w Brzezince na Dolnym Śląsku. Ich rozmieszczenie w ogrodzie oraz mitologiczna symbolika mają stanowić pochwałę cnót króla Jana III i królowej Marysieńki. Oryginalną oprawę rzeźbiarską stanowią figury autorstwa Johanna Christostomusa Redlera, zdobiące balustradę ogrodowych schodów. Przedstawiają one putta symbolizujące cztery etapy miłości (odpowiednio: lęk, pocałunek, zobojętnienie i zwadę), putta ze sfinksami i koszami kwiatów oraz alegorie czterech pór roku.

Za nimi rozciąga się taras dolny z ogrodem nawiązującym do form barokowych. Cztery geometryczne kwatery ozdabiają strzyżone w stożki cisy oraz bordiury kwiatowe. Całość zamyka boskiet, czyli zwarty masyw drzew ujęty w strzyżone ściany szpalerów. Poprzecinane regularnie alejkami otwierają widoki na Jezioro Wilanowskie oraz tworzą zaciszne gabinety ogrodowe. Wzdłuż Jeziora Wilanowskiego biegnie szeroka promenada spacerowa, z której roztacza się malowniczy widok na przeciwległy brzeg.

5. Ogród różany

Ogród Różany powstał w miejscu ogrodów fruktyfikujących z czasów króla Jana III. Obecna forma założenia nawiązuje do pierwotnego projektu Bolesława Podczaszyńskiego z poł. XIX wieku.

Kameralne wnętrze ogrodu ograniczone jest od północy skrzydłem pałacu, od wschodu żelazną pergolą, od południa zaś niskim murkiem z półkolistym występem i wazonami na kwiaty. Zwornikiem geometrycznej kompozycji Ogrodu Różanego jest fontanna zwieńczona postacią chłopca z łabędziem. Otaczają ją kwatery obwiedzione niskimi żywopłotami z bukszpanu i obsadzone historycznymi odmianami róż angielskich i francuskich, w ciepłych pastelowych odcieniach. Ich dopełnieniem są rośliny porastające wazy ogrodowe, winorośl japońska porastająca pergolę oraz powojniki ozdabiające taras z figurami lwów.

Dekorację rzeźbiarską ogrodu stanowi ceramiczna figura Wiktorii oraz cztery rzeźby alegoryczne: Zgody, Pszczelarstwa, Rolnictwa i Rybołówstwa, wieńczące słupy bramy do Parku Południowego.

6. Park krajobrazowy południowy 

Pod koniec XVIII w., w południowej części parku wilanowskiego, w miejscu dawnego folwarku króla Jana III, powstał malowniczy ogród angielsko-chiński według projektu Szymona Bogumiła Zuga. Wybitny projektant ogrodów wykorzystał urozmaicone ukształtowanie terenu, łagodnie opadającego do stawu i Potoku Służewieckiego, komponując założenie we wczesnym stylu krajobrazowym. Swobodnie prowadzone ścieżki oraz soliterowe lub grupowe nasadzenia drzew i krzewów miały dawać wrażenie idealnego naśladowania natury. Kilkadziesiąt lat później założenie to zostało powiększone i przekształcone przez Stanisława Kostkę Potockiego na park krajobrazowy, który można podziwiać do dziś.

Pozorna naturalność i wtopienie w okoliczny krajobraz ukrywa starannie wyreżyserowane scenerie i malownicze widoki, mające zachwycić gości parku. Program przestrzenny założenia uzupełnia ceglany mostek, kaskada, kolumna z krzyżem maltańskim oraz obiekty przeniesione w połowie XX wieku z pobliskiego Gaju w Gucinie – obelisk z urną, kamień pamiątkowy i sarkofag.

Zachowana z czasów króla Jana III Góra Bachusa to znakomity punkt widokowy, z którego można podziwiać cały park. Do południowej strony założenia przylegają zabudowania folwarku: Dom Podstarościego i Holendernia, w pobliżu których założono łąkę kwietną. Na polanach rosną najstarsze w parku wilanowskim, przeszło 200-letnie okazałe drzewa, w przeważającej większości dęby.

7. Park krajobrazowy północny 

Z inicjatywy Stanisława Kostki Potockiego rozwinięto zasięg wilanowskiego założenia parkowego w kierunku północnym, łącząc go z przekształconym Laskiem na Kępie, znanym od tamtego czasu jako Morysin.

W ten sposób powstał rozległy wodny park krajobrazowy wokół Jeziora Wilanowskiego, inspirowany podobnymi założeniami z Anglii. Park Północny wyróżnia urozmaicone ukształtowanie terenu, bogaty układ wodny oraz duża różnorodność szaty roślinnej. Swobodnie prowadzone ścieżki i powiązania widokowe łączą harmonijnie wkomponowane w zieleń budowle ogrodowe, nadając całości romantycznej aury. Obiekty te wzniesione w różnych stylach miały przenosić gości do odległych czasów lub miejsc jak na przykład przypominająca średniowieczny zamek Pompownia, Altana chińska oraz naśladujące starożytną architekturę Most rzymski i Pomnik Bitwy Raszyńskiej na sztucznie usypanej Wyspie Północnej.

Towarzyszące im elementy jak omszałe kamienie, gęste zarośla i sztuczne ruiny, tworzą ciąg kontrastujących ze sobą scenerii. W sferze symbolicznej łączą wiele różnych motywów przez co roztaczają wokół siebie aurę tajemniczości. Wyjątkową ozdobę parku stanowią kunsztowne klomby kwiatowe, których dobór roślin i dekoracja zostały przeniesione wprost z XIX wieku.

Szczególną uwagę przykuwa również rabata w kształcie wydłużonej podkowy, usytuowana przed głównym wejściem do Oranżerii, komponowana zgodnie z zasadami sztuki ogrodowej z czasów króla Jana III.

8. Ogród przy Oranżerii

Przylegający bezpośrednio do Oranżerii ogród jest najmłodszą częścią wilanowskiego założenia. W czasach króla Jana III znajdował się tu drewniany kościół parafialny oraz cmentarz. Dziś po licznych zmianach przybrał postać wgłębnika z centralnie usytuowaną fontanną.  Sąsiadujące z nią kwatery ogrodowe obsadzono czerwonymi różami i funkiami. Przestrzeń wokół ozdobiono roślinami egzotycznymi w donicach, przenoszonymi tu każdego lata. Wśród znajdujących się tu okazów wyróżniają się okazałe daktylowce kanaryjskie, palmy kencje, bananowce oraz figowce. Całość uzupełniają kolorowe, pachnące rabaty kwiatowo-ziołowe oraz donice z kwiatami.

9. Rezerwat przyrody Morysin

Nazwa tego miejsca pochodzi od imienia wnuka Stanisława Kostki Potockiego – Maurycego, zwanego Morysiem. Początkowo odnosiła się do części ukształtowanego na początku XIX wieku wodnego parku krajobrazowego, znajdującej się na drugim brzegu Jeziora Wilanowskiego. Rozbudowany układ cieków wodnych wewnątrz parku oraz wyposażenie architektoniczno-rzeźbiarskie na przestrzeni lat uległy zatarciu i dziś po większości z nich nie pozostał już żaden ślad. Zachowało się natomiast bardzo cenne przyrodniczo siedlisko, od 1996 roku chronione prawem jako rezerwat przyrody. Pośród  gęstwiny drzew można dostrzec ślady dawnej historii ­­– ruiny rotundy pałacyku z 1811 roku projektu Stanisława Kostki Potockiego i Christiana P. Aignera, pozostałości domku dozorcy autorstwa Franciszka Marii Lanciego oraz dobrze zachowaną drewnianą Gajówkę projektu tego samego architekta. Pozostałe cenne elementy rzeźbiarskie zabezpieczono przed zniszczeniem, przenosząc je do Pawilonu Rzeźby w pobliżu pałacu.

10. Pałac

Apartamenty królewskie mieszczące się w części centralnej, utrzymane są w stylu barokowym. Wnętrza w skrzydle południowym prezentują styl wieku XVIII. Skrzydło północne urządzone zostało w XIX wieku przez Potockich, ówczesnych właścicieli wilanowskich posiadłości. Piętro przeznaczono na Galerię Portretu Polskiego od XVI do XIX wieku. Na płótnach artyści utrwalili między innymi wizerunki monarchów, przedstawicieli wielkich rodów magnackich, wybitnych ludzi kultury i postaci zasłużonych dla kraju. W Bibliotece do dziś zachował się tu tematyczny katalog książek umieszczony na suficie i częściowo na ścianach. Składa się on z okrągłych portretów najsłynniejszych artystów i myślicieli czasów starożytnych oraz nowożytnych.

We wnętrzu pałacu zobaczymy:

  • Salę Białą
  • Pomnik konny Jana III i Galeria Południowa
  • Bibliotekę Króla
  • Antykamerę i Sypialnię Króla
  • Wielką Sień i pomnik konny Jana III
  • Antykamerę i Sypialnię Królowej
  • Gabinet al Fresco
  • Gabinet przed Galerią
  • Galerię Północną i Gabinet Etruski
  • Galerię Obrazów zwana Muzeum i Galeria Krajobrazów
  • Salon Malinowy i Sień Dolną
  • Gabinety Starożytności

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Muzeum wilanowskie zostało założone w 1805 roku z inicjatywy Aleksandry i Stanisława Kostki Potockich. Zbiory udostępniali kolejni właściciele rodu Potockich, potem Branickich. Po drugiej wojnie światowej, majątek wilanowski przeszedł na własność państwa.

Prace rewitalizacyjne pałacu i parku rozpoczęto w roku 1954. Przeprowadzono gruntowne prace konserwatorskie, odsłonięto cenne freski i rzeźby. Zrekonstruowane wnętrza z czasów Jana Sobieskiego, z XVIII wieku i początku XIX wieku. W roku 1962, w rocznicę odsieczy wiedeńskiej, pałac otwarto dla zwiedzających. Muzeum, działało do roku 1995, jako oddział Muzeum Narodowego w Warszawie, następnie przekształcone zostało w niezależną instytucję podległą Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Od 2013 roku nosi nazwę Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. W pierwszych latach XXI wieku rozpoczęto szerokie prace rewitalizacyjne finansowane głównie ze środków Unii Europejskiej i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Muzeum organizuje wystawy czasowe, konferencje i seminaria naukowe, prowadzi badania naukowe, wydaje książki naukowe i popularnonaukowe, organizuje zajęcia edukacyjne poświęcone zarówno wartościom kulturowym, jak i przyrodniczym wilanowskiej rezydencji. Zespół pałacowo-parkowy jest też miejscem wydarzeń kulturalnych, koncertów i spotkań.

Pałac w Wilanowie- godziny otwarcia i zwiedzanie

Pałac jest otwarty dla zwiedzających:

  • w soboty i niedziele od godz. 10.00 do godz. 16.00 (ostatnie wejście: godz. 15.00),
  • w czwartki od godz. 10.00 do godz. 14.00 (ostatnie wejście: godz. 13.00).

Park jest otwarty dla zwiedzających:

  • od poniedziałku do piątku od godz. 9.30 do godz. 18.00 (ostatnie wejście: godz. 17.00),
  • w soboty i niedziele od godz. 9.30 do godz. 21.00 (ostatnie wejście: godz. 20.00).

Wstęp na dziedziniec pałacu jest płatny w ramach biletu do parku. Podczas gwałtownych wiatrów park jest czasowo zamykamy w trosce o bezpieczeństwo turystów.

Muzeum jest dostępne online, dzięki cyfrowym zasobom:

  • bit.ly/PasazWiedzy – zanurkuj w świat dawnej Rzeczypospolitej, na naszej stronie znajdziesz ponad 3300 opowieści o historii i kulturze, popularnonaukowe i naukowe teksty, które czyta się jak złoto
  • bit.ly/CyfroweZbiory i bit.ly/KolekcjaWilanowska – #KolekcjaWilanowska online: opowieści kuratorów zbiorów i zdjęcia zabytków kliknięcie od Ciebie
  • bit.ly/YTMuzeumWilanowskie – filmy z historiami o Janie Sobieskim, dawnych mieszkańcach rezydencji wilanowskiej i obecnej działalności muzeum, dostępne również w języku migowym
  • bit.ly/Sobiesciana – fascynuje Cię Jan Sobieski, a może ledwo kojarzysz go z Wiedniem? Zapraszamy do naszej bazy śladów związanych z rodem Sobieskich. Może się okazać, że w Twojej okolicy rośnie drzewo zasadzone przez samego króla!
  • bit.ly/MultimediaWil – interaktywne prezentacje historii rezydencji wilanowskiej i związanych z nią ludzi
  • bit.ly/GISWilanow – podróże palcem po niezwykłej mapie rezydencji wilanowskiej – interaktywnej, łączącej informacje z konkretnymi punktami w przestrzeni
  • bit.ly/WilanowGoogleArtCulture – muzeum wilanowskie w Google Art&Culture
  • bit.ly/DzwiekoweMuzeum – audiodeskrypcja, czyli słuchowiska dla każdego: spacery po muzeum, opowieści o pałacu, parku, kolekcji, dawnych mieszkańcach wilanowskiej rezydencji
  • bit.ly/ZainspirujSieWWilanowie – pomysły na twórcze wykorzystanie czasu w domu

Bilety do wilanowskiego pałacu i parku

Pałac

bilet normalny: 25 zł
bilet ulgowy: 20 zł
bilet Muzeum za złotówkę: 1 zł
bilet normalny dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny: 19 zł
bilet ulgowy dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny: 15 zł

Park

bilet normalny: 7 zł
bilet ulgowy: 4 zł
bilet normalny dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny: 5 zł
bilet ulgowy dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny: 3 zł
bilet Muzeum za złotówkę: 1 zł
karnet kwartalny: 60 zł
karnet ulgowy: 35 zł
dzieci do lat 7: wstęp bezpłatny

W czwartki wstęp do parku i pałacu jest bezpłatny na podstawie wejściówek do pobrania w kasie i biletomatach. Bezpłatnie można zwiedzać pałac na trasie 1 oraz park. Oferta nie dotyczy trasy 2 i wystaw czasowych.

Bilety wstępu do parku i pałacu można także zakupić online: bilety.wilanow-palac.pl.

Więcej na temat biletów

Jan III Sobieskie- Wilanów
Król Jan III Sobieski na obrazie, który jest przypisywany Jerzemu Danielowi Schultzowi
Pałac w Wilanowie
Pałac w Wilanowie od strony północno-wschodniej ok. 1777 r., na obrazie Bernarda Canaletta

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *